Mobbing w miejscu pracy to poważne naruszenie praw pracownika i jednocześnie duże ryzyko prawne dla pracodawcy. Pracodawcy, którzy dopuszczają do mobbingu lub go nie przeciwdziałają, grozi odpowiedzialność finansowa, wizerunkowa, a nawet karna. Poszkodowany pracownik może domagać się odszkodowania, zadośćuczynienia, a także rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.
Definicja mobbingu i obowiązki pracodawcy
Zgodnie z art. 943 Kodeksu pracy, mobbing to „działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, poniżenie lub ośmieszenie”.
Pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać mobbingowi, co oznacza konieczność tworzenia środowiska pracy wolnego od przemocy psychicznej, prowadzenia szkoleń i wdrożenia procedur antymobingowych.
Odpowiedzialność cywilna i finansowa
Jeśli w przedsiębiorstwie dojdzie do mobbingu, pracownik ma prawo dochodzić rekompensaty. Może to być:
- Odszkodowanie – za rozwiązanie umowy o pracę z powodu mobbingu,
- Zadośćuczynienie – za doznaną krzywdę lub uszczerbek na zdrowiu psychicznym,
- Zwrot kosztów leczenia – w przypadku udokumentowanych problemów zdrowotnych wywołanych mobbingiem.
Wysokość zadośćuczynienia nie jest ustawowo ograniczona – sądy, w zależności od skali szkód, przyznają od kilku do nawet kilkuset tysięcy złotych.
Odpowiedzialność karna i reputacyjna
Mimo że sam mobbing nie jest bezpośrednio przestępstwem, zachowania mobbera mogą wypełniać znamiona przestępstw opisanych w Kodeksie karnym, np. art. 190a §1 – uporczywe nękanie (stalking) czy art. 218 §1a – złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika.
Brak skutecznych działań zapobiegawczych po stronie pracodawcy może być uznany przez sąd za rażące naruszenie obowiązków wobec pracownika
– wskazują prawnicy publikujący na portalach eksperckich z zakresu prawa pracy.
Jak uniknąć odpowiedzialności?
Działania prewencyjne
- Przyjęcie i stosowanie polityki antymobbingowej,
- Prowadzenie regularnych szkoleń i audytów,
- Reagowanie na każde zgłoszenie nadużyć,
- Wspieranie kultury otwartej komunikacji.
Podsumowanie
Mobbing to poważne naruszenie prawa pracy, a jego konsekwencje dla pracodawcy mogą być dotkliwe – finansowo, wizerunkowo i organizacyjnie. Kluczem do uniknięcia odpowiedzialności jest aktywne przeciwdziałanie takim zjawiskom i budowanie bezpiecznego środowiska pracy opartego na wzajemnym szacunku.
